Ułatw sobie naukę, zmień czcionkę!
Anatomy Insight | Comic Sans | Lexend
Serce człowieka podzielone jest na cztery jamy:
dwa przedsionki - prawy i lewy
dwie komory - prawą i lewą
Każda połowa serca (prawa i lewa) zawiera jeden przedsionek i jedną komorę.
Przedsionki stanowią górne jamy serca i pełnią głównie funkcję zbiorników krwi powracającej do serca. Podczas ich skurczu krew jest przepychana do dolnych jam (komór).
Komory są głównymi jamami pompującymi serca. Odpowiadają za tłoczenie krwi z prawej komory do płuc (krążenie płucne) i z lewej komory do całego organizmu (krążenie systemowe)
Prawy przedsionek pełni funkcję jamy przyjmującej krew powracającą do serca z krążenia ustrojowego. Do prawego przedsionka uchodzą trzy główne naczynia żylne:
żyła główna górna
żyła główna dolna
zatoka wieńcowa, odprowadzająca krew z samego mięśnia sercowego.
Żyła główna górna doprowadza krew ubogą w tlen z obszarów położonych powyżej przepony (z głowy, szyi, kończyn górnych i ścian klatki piersiowej). Uchodzi do górno-tylnej części prawego przedsionka.
Żyła główna dolna doprowadza krew z obszarów poniżej przepony, takich jak kończyny dolne i okolica brzuszno-miedniczna. Uchodzi do dolno-tylnej części przedsionka.
Nieco powyżej i bardziej przyśrodkowo względem ujścia żyły głównej dolnej znajduje się ujście zatoki wieńcowej (cienkościennego naczynia zbierającego krew z większości żył serca zaopatrujących mięsień sercowy).
“Right Atrium” (from File: Right atrium.png), by xranatomy.com, via Wikimedia Commons, powered by XRANATOMY.COM, from illustrations captured using the 3D Heart Anatomy app, April 8, 2024. Licensed under CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/).
Changes made: Background removed; image cropped; warmth and tint adjusted; sharpened; original labels removed. This adapted image is distributed under the same license.
Powierzchnia wewnętrzna prawego przedsionka jest w większości gładka. Jednak jego ściana przyśrodkowa zawiera wyraźne zagłębienie zwane dołem owalnym, będące pozostałością otworu płodowego.
Natomiast ściana przednia zawiera wyniosłe pasma mięśniowe zwane mięśniami grzebieniastymi. Struktury te występują także w uszku prawym, czyli małym uszowatym uchyłku przedsionka. Dla porównania, lewy przedsionek nie posiada mięśni grzebieniastych poza obrębem swojego uszka.
Przedsionki przyjmują krew żylną niemal nieprzerwanie, dzięki czemu powrót krwi do serca nie ustaje nawet podczas skurczu komór.
Większość krwi przepływa z przedsionków do komór biernie, gdy serce jest rozkurczone. Jednak przedsionki wykonują również krótki skurcz tuż przed skurczem komór, aktywnie dopompowując dodatkową porcję krwi do komór.
Otwór między prawym przedsionkiem a prawą komorą kontrolowany jest przez zastawkę trójdzielną. Zapobiega ona cofaniu się krwi do przedsionka podczas skurczu komory, zapewniając jednokierunkowy przepływ krwi przez serce.
“Trabecular Part of Right Ventricle” (from File: Trabecular part of right ventricle.png), by xranatomy.com, via Wikimedia Commons, powered by XRANATOMY.COM, from illustrations captured using the 3D Heart Anatomy app, April 8, 2024. Licensed under CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/).
Changes made: Background removed; image cropped; warmth and tint adjusted; sharpened; original labels removed; new labels added; partial restoration of image using software. This adapted image is distributed under the same license.
Prawa komora otrzymuje krew z prawego przedsionka przez zastawkę trójdzielną. Każdy płatek tej zastawki jest połączony z mocnymi pasmami tkanki łącznej zwanymi strunami ścięgnistymi. Do każdego płatka przyczepia się kilka strun.
Struny ścięgniste zbudowane są głównie z włókien kolagenowych, z mniejszą domieszką włókien sprężystych i pokryte śródbłonkiem, co zapewnia im jednocześnie wytrzymałość i elastyczność. Łączą one płatki zastawki ze specjalnymi strukturami mięśniowymi (mięśniami brodawkowatymi, które wystają z powierzchni wewnętrznej komory).
W prawej komorze wyróżnia się trzy mięśnie brodawkowate odpowiadające trzem płatkom zastawki trójdzielnej:
mięsień brodawkowaty przedni
mięsień brodawkowaty tylny
mięsień brodawkowaty przegrodowy.
Podczas skurczu mięśnia komory wzrasta w niej ciśnienie. Krew przemieszcza się z obszaru wyższego ciśnienia do niższego, czyli w kierunku pnia płucnego, ale także w stronę przedsionka.
Aby zapobiec cofaniu się krwi do prawego przedsionka, mięśnie brodawkowate kurczą się jednocześnie ze ścianą komory. Skurcz ten napina struny ścięgniste i utrzymuje płatki zastawki w zamknięciu. Dzięki temu zastawka trójdzielna pozostaje zamknięta w czasie skurczu komory, zapobiegając niedomykalności i zapewniając przepływ krwi do krążenia płucnego.
Wewnętrzne ściany prawej komory są pokryte beleczkami mięśniowymi, czyli wyniosłościami mięśnia sercowego pokrytymi wsierdziem. Struktury te wzmacniają ścianę komory i ułatwiają efektywny skurcz.
Charakterystyczną strukturą prawej komory jest także beleczka przegrodowo-brzeżna (pasmo przegrodowo-brzeżne, moderator band). Jest to pasmo mięśnia sercowego pokryte wsierdziem, przebiegające od dolnej części przegrody międzykomorowej do mięśnia brodawkowatego przedniego. Wzmacnia ono cienką ścianę prawej komory i odgrywa istotną rolę w układzie przewodzącym serca, pomagając koordynować skurcz komór.
Podczas skurczu prawa komora tłoczy krew do pnia płucnego, który następnie dzieli się na tętnicę płucną prawą i lewą prowadzące krew do płuc w celu utlenowania.
W miarę zbliżania się do pnia płucnego górna część komory zwęża się, tworząc drogę odpływu. U podstawy pnia płucnego znajduje się zastawka pnia płucnego (zastawka półksiężycowata), która zapobiega cofaniu się krwi do komory po skurczu.
“Chordae Tendineae of Right Atrioventricular Valve” (from File: Chordae tendineae of right atrioventricular valve.png), by xranatomy.com, via Wikimedia Commons, powered by XRANATOMY.COM, from illustrations captured using the 3D Heart Anatomy app, April 8, 2024. Licensed under CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/).
Changes made: Background removed; image cropped; warmth and tint adjusted; sharpened; original labels removed; new labels added; partial restoration of image using software. This adapted image is distributed under the same license.
“Left Atrium” (from File: Left atrium.png), by xranatomy.com, via Wikimedia Commons, powered by XRANATOMY.COM, from illustrations captured using the 3D Heart Anatomy app, April 8, 2024. Licensed under CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/).
Changes made: Background removed; image cropped; warmth and tint adjusted; sharpened; original labels removed; partial restoration of image using software. This adapted image is distributed under the same license.
Lewy przedsionek otrzymuje krew bogatą w tlen po wymianie gazowej zachodzącej w naczyniach włosowatych płuc. Krew ta powraca do serca czterema żyłami płucnymi i uchodzi do lewego przedsionka, który pełni funkcję jamy przyjmującej krew utlenowaną.
W przeciwieństwie do prawego przedsionka większość powierzchni wewnętrznej lewego przedsionka jest gładka i nie zawiera mięśni grzebieniastych. Struktury te występują jedynie w obrębie uszka lewego, czyli niewielkiego uszowatego uchyłku przedsionka.
Krew napływa z żył płucnych do lewego przedsionka niemal nieprzerwanie, a następnie przez otwór przedsionkowo-komorowy lewy przechodzi do lewej komory.
Podczas większości cyklu serca przepływ ten ma charakter bierny (zachodzi, gdy zarówno przedsionki, jak i komory są rozkurczone). Pod koniec rozkurczu komór lewy przedsionek ulega krótkotrwałemu skurczowi i aktywnie dopompowuje dodatkową porcję krwi do komory.
Skurcz przedsionka dostarcza około 20% całkowitej objętości krwi wypełniającej lewą komorę.
Otwór między lewym przedsionkiem a lewą komorą kontrolowany jest przez zastawkę dwudzielną (mitralną). Zapewnia ona jednokierunkowy przepływ krwi (z przedsionka do komory) oraz zapobiega jej cofaniu się podczas skurczu komory.
Lewa komora jest główną jamą pompującą krew do krążenia ustrojowego. Chociaż obie połowy serca tłoczą taką samą objętość krwi podczas każdego uderzenia, ściana mięśniowa lewej komory jest znacznie grubsza niż ściana prawej komory.
Większa grubość mięśnia sercowego umożliwia wytworzenie wysokiego ciśnienia koniecznego do przepchnięcia krwi przez długie i oporne krążenie ustrojowe.
Podobnie jak w prawej komorze, powierzchnia wewnętrzna lewej komory zawiera beleczki mięśniowe (wyniosłości mięśnia sercowego pokryte wsierdziem). Struktury te wzmacniają ścianę komory i sprzyjają wydajnemu skurczowi poprzez poprawę mechaniki kurczenia się mięśnia.
W przeciwieństwie do prawej komory lewa komora nie posiada beleczki przegrodowo-brzeżnej (pasma przegrodowo-brzeżnego, moderator band), która jest charakterystyczna wyłącznie dla prawej komory.
“Trabeculae Carneae of Left Ventricle” (from File: Trabeculae carneae of left ventricle.png), by xranatomy.com, via Wikimedia Commons, powered by XRANATOMY.COM, from illustrations captured using the 3D Heart Anatomy app, April 8, 2024. Licensed under CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/).
Changes made: Background removed; image cropped; warmth and tint adjusted; sharpened; original labels removed; new labels added. This adapted image is distributed under the same license.
Gray, H. (1918). Anatomy of the human body (W. H. Lewis, Ed.; 20th ed.). Lea & Febiger.
J Gordon Betts, Desaix, P., Johnson, E., Johnson, J. E., Korol, O., Kruse, D., Poe, B., Wise, J., Womble, M. D., & Young, K. A. (2013). Anatomy & physiology. Openstax College, Rice University. https://openstax.org/details/books/anatomy-and-physiology
Based on OpenStax, Anatomy and Physiology (2013), licensed under CC BY 4.0.
Access for free at https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/1-introduction.
Content paraphrased; adaptations were made.