Ułatw sobie naukę, zmień czcionkę!
Anatomy Insight | Comic Sans | Lexend
Embedded Files
Kręgosłup: Kręgi, Odcinki & Anatomia Kręgosłupa
Kręgosłup: Kręgi, Odcinki & Anatomia Kręgosłupa
Zawiera opisane diagramy, notatki do pobrania, quizy z anatomii i interaktywne narzędzia edukacyjne
Kręgosłup jest elastyczną, wydłużoną strukturą zbudowaną z szeregu kości zwanych kręgami. Poszczególne kręgi są oddzielone i połączone krążkami międzykręgowymi, a razem tworzą kręgosłup. Struktura ta podpiera głowę, szyję i tułów, umożliwia ruchy ciała oraz chroni rdzeń kręgowy, który przebiega przez otwory w obrębie kręgów.
Odcinki Kręgosłupa
Kręgosłup rozwija się początkowo jako układ 33 kręgów. U osoby dorosłej liczba ta zmniejsza się do 24 kręgów ruchomych oraz kości krzyżowej i guzicznej. Wyróżnia się pięć odcinków:
Odcinek szyjny obejmuje siedem kręgów (C1-C7)
Poniżej leży odcinek piersiowy z 12 kręgami (T1-T12)
Odcinek lędźwiowy zawiera pięć kręgów (L1-L5)
Kość krzyżowa powstaje ze zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych
Kość guziczna powstaje ze zrośnięcia czterech kręgów guzicznych
Kręgi odcinków szyjnego, piersiowego i lędźwiowego pozostają odrębne i określane są jako kręgi ruchome (prawdziwe), natomiast kręgi krzyżowe i guziczne są zrośnięte i zaliczane do kręgów nieruchomych (rzekomych).
Kręgosłup dorosłego człowieka nie jest prosty: posiada cztery fizjologiczne krzywizny. Zwiększają one wytrzymałość, sprężystość oraz zdolność amortyzacji.
Pod wpływem dodatkowego obciążenia, np. podczas dźwigania ciężaru, krzywizny te pogłębiają się, a po jego usunięciu wracają do pierwotnego kształtu.
Krzywizny dzieli się na pierwotne i wtórne.
Krzywizny piersiowa i krzyżowa są pierwotne, ponieważ odpowiadają wygięciu płodowemu, w którym cały kręgosłup jest wklęsły ku przodowi.
Krzywizny szyjna i lędźwiowa są wtórne i rozwijają się po urodzeniu. Krzywizna szyjna powstaje, gdy niemowlę zaczyna unosić głowę, natomiast lędźwiowa rozwija się wraz z nauką stania i chodzenia. U dorosłych krzywizna lędźwiowa jest zwykle bardziej zaznaczona u kobiet.
Typowy kręg składa się z trzonu, łuku kręgu oraz siedmiu wyrostków. Trzon stanowi część przednią i odpowiada za przenoszenie ciężaru. Ma kształt walcowaty, a jego powierzchnie górna i dolna są chropowate i stanowią miejsca przyczepu krążków międzykręgowych.
Powierzchnia przednia trzonu jest wypukła poprzecznie i wklęsła w kierunku pionowym, natomiast powierzchnia tylna jest nieco wklęsła. Niewielkie otwory umożliwiają przechodzenie naczyń krwionośnych.
Z łuku kręgu odchodzi siedem wyrostków.
Wyrostek kolczysty skierowany jest ku tyłowi i jest wyczuwalny w linii pośrodkowej pleców.
Dwa wyrostki poprzeczne skierowane są bocznie i stanowią miejsca przyczepu mięśni oraz więzadeł.
Cztery wyrostki stawowe (dwa górne i dwa dolne) skierowane są odpowiednio ku górze i ku dołowi.
Wyrostki te tworzą połączenia stawowe z sąsiednimi kręgami, umożliwiając ograniczone ruchy. Powierzchnie stawowe pokryte są chrząstką szklistą.
Łuk kręgu tworzy część tylną i składa się z dwóch nasad oraz dwóch blaszek. Nasady są krótkimi, grubymi odcinkami łączącymi trzon z łukiem. Blaszki są szerokimi płytkami, które łączą się w linii pośrodkowej, zamykając łuk.
Przestrzeń ograniczona przez trzon i łuk to otwór kręgowy, w którym znajduje się rdzeń kręgowy. Po ustawieniu kręgów jeden nad drugim otwory te tworzą kanał kręgowy.
Wcięcia nad i pod nasadami tworzą, wraz z sąsiednimi kręgami, otwory międzykręgowe, przez które przechodzą nerwy rdzeniowe i naczynia.
Odcinek Szyjny
Odcinek szyjny obejmuje siedem kręgów (C1-C7) i tworzy część szyjną kręgosłupa. Są to najmniejsze kręgi ruchome, gdyż przenoszą mniejsze obciążenia.
Charakterystyczną cechą jest obecność otworu w wyrostkach poprzecznych (otworu wyrostka poprzecznego, przez który przechodzą tętnica kręgowa, żyła oraz włókna współczulne).
Typowe kręgi szyjne mają niewielkie trzony, szersze poprzecznie niż przednio-tylnie. Otwór kręgowy jest duży i trójkątny.
Wyrostek kolczysty jest krótki i często rozdwojony. Wyrostki poprzeczne składają się z części przedniej i tylnej, pomiędzy którymi znajduje się bruzda dla nerwu rdzeniowego.
Wyrostki stawowe ustawione są tak, by umożliwiać szeroki zakres ruchów. Powierzchnie górne skierowane są ku górze i tyłowi, a dolne ku dołowi i przodowi, co pozwala na zginanie, prostowanie, zgięcia boczne i rotację szyi.
Trzy kręgi szyjne są szczególne:
Kręg szczytowy (C1, atlas) ma kształt pierścienia i nie posiada trzonu ani wyrostka kolczystego. Składa się on z łuków przednich i tylnich oraz podpiera czaszkę.
Kręg obrotowy (C2, axis) posiada ząb, który stanowi oś obrotu głowy.
Kręg C7, zwany kręgiem wystającym, ma długi wyrostek kolczysty wyczuwalny u podstawy szyi.
Odcinek Piersiowy
Kręgi piersiowe mają wielkość pośrednią i zwiększają się ku dołowi. Charakteryzują się obecnością dołków żebrowych dla połączeń z żebrami.
Trzony mają zwykle kształt sercowaty i posiadają dołki dla głów żeber. Otwór kręgowy jest mały i okrągły.
Wyrostki kolczyste są długie i skierowane ku dołowi, często zachodząc na siebie.
Wyrostki poprzeczne posiadają powierzchnie stawowe dla guzków żeber. Blaszki są szerokie i zachodzą na siebie jak dachówki.
Niektóre kręgi wykazują cechy szczególne: pierwszy ma pełną powierzchnię stawową dla pierwszego żebra, a jedenasty i dwunasty przypominają kręgi lędźwiowe.
Odcinek Lędźwiowy
Kręgi lędźwiowe są największe i najsilniejsze. Trzony są masywne i szerokie. Otwór kręgowy ma kształt trójkątny. Wyrostek kolczysty jest gruby i skierowany ku tyłowi.
Wyrostki stawowe są dobrze rozwinięte i ustawione tak, by ograniczać rotację.
Wyrostki poprzeczne są długie i cienkie.
Obecne są także dodatkowe wyrostki, jak suteczkowaty i dodatkowy. Piąty kręg lędźwiowy ma charakterystyczny kształt i łączy się z kością krzyżową.
Kość Krzyżowa
Kość krzyżowa jest dużą, trójkątną kością powstałą w wyniku zrośnięcia pięciu kręgów krzyżowych. Znajduje się w dolnej części kręgosłupa i tworzy górną oraz tylną część jamy miednicy.
W ustawieniu anatomicznym jest wklinowana pomiędzy dwie kości biodrowe, przyczyniając się do stabilizacji miednicy. Jej część górna, zwana podstawą, łączy się z piątym kręgiem lędźwiowym, natomiast część dolna (wierzchołek) łączy się z kością guziczną.
Kość krzyżowa jest wygięta i ustawiona skośnie; jej podstawa wysunięta jest ku przodowi, tworząc wyraźny kąt krzyżowo-kręgowy. Część środkowa skierowana jest ku tyłowi, co zwiększa pojemność jamy miednicy.
Powierzchnia przednia, zwana również powierzchnią miedniczną, jest wklęsła od góry ku dołowi oraz nieznacznie wklęsła poprzecznie. Widoczne są na niej cztery kresy poprzeczne, odpowiadające miejscom zrośnięcia pierwotnych kręgów krzyżowych. Odcinki pomiędzy nimi odpowiadają trzonom tych kręgów.
Pierwszy segment krzyżowy jest największy i przypomina kręg lędźwiowy, natomiast kolejne segmenty stopniowo zmniejszają się i ulegają spłaszczeniu.
Po obu stronach powierzchni miednicznej znajdują się cztery pary otworów krzyżowych przednich, które mają kształt owalny i zmniejszają się ku dołowi. Przechodzą przez nie gałęzie przednie nerwów rdzeniowych krzyżowych oraz tętnice krzyżowe boczne.
Bocznie od tych otworów znajdują się płytkie bruzdy dla przebiegu przednich gałęzi nerwów krzyżowych, oddzielone listewkami kostnymi stanowiącymi miejsca przyczepu mięśni, m.in. mięśnia gruszkowatego.
Powierzchnia tylna (grzbietowa) kości krzyżowej jest wypukła i węższa od powierzchni przedniej. W linii pośrodkowej znajduje się grzebień krzyżowy pośrodkowy, powstały ze zrośnięcia wyrostków kolczystych i mający postać szeregu guzków.
Po obu stronach grzebienia przebiega bruzda krzyżowa, utworzona przez zrośnięte blaszki łuku kręgu i stanowiąca miejsce przyczepu mięśni. Bocznie od niej znajduje się rząd guzków odpowiadających zrośniętym wyrostkom stawowym, tworzących grzebienie krzyżowe pośrednie.
Jeszcze bardziej bocznie położone są otwory krzyżowe tylne, mniejsze i mniej regularne niż przednie, przez które przechodzą gałęzie tylne nerwów rdzeniowych krzyżowych.
Dalej bocznie znajdują się guzki odpowiadające zrośniętym wyrostkom poprzecznym, tworzące grzebienie krzyżowe boczne, będące miejscami przyczepu więzadeł.
Powierzchnie boczne kości krzyżowej są szerokie w części górnej i węższe ku dołowi. W ich górnej części znajduje się powierzchnia uchowata, pokryta chrząstką i łącząca się z kością biodrową, tworząc staw krzyżowo-biodrowy.
Za nią leży guzowatość krzyżowa (chropowata powierzchnia dla przyczepu silnych więzadeł stabilizujących miednicę). Dolna część powierzchni bocznej jest cienka i tworzy kąt boczny dolny, będący miejscem przyczepu więzadeł, takich jak więzadło krzyżowo-guzowe i krzyżowo-kolcowe, oraz niektórych mięśni.
Podstawa kości krzyżowej jest szeroka i skierowana ku górze oraz przodowi. W jej centrum znajduje się owalna powierzchnia utworzona przez trzon pierwszego kręgu krzyżowego, łącząca się z trzonem piątego kręgu lędźwiowego za pośrednictwem krążka międzykręgowego.
Ku tyłowi znajduje się wejście do kanału krzyżowego o kształcie trójkątnym, będącego przedłużeniem kanału kręgowego. Po jego bokach leżą wyrostki stawowe górne, łączące się z wyrostkami stawowymi dolnymi kręgu L5.
Podstawa obejmuje również skrzydła kości krzyżowej, które stanowią boczne rozszerzenia i miejsca przyczepu mięśni.
Wierzchołek kości krzyżowej skierowany jest ku dołowi i posiada powierzchnię stawową dla połączenia z kością guziczną. Poniżej kanału krzyżowego tylna ściana może być niepełna wskutek niezrośnięcia blaszek, co prowadzi do powstania rozworu krzyżowego.
Kanał krzyżowy przebiega przez większość kości i zawiera nerwy krzyżowe. Jego ściany są przebite przez otwory krzyżowe przednie i tylne, przez które wychodzą nerwy.
Kość Guziczna
Kość guziczna powstaje ze zrośnięcia zazwyczaj czterech kręgów, choć ich liczba może się różnić. Jest niewielka, trójkątna i łączy się z kością krzyżową.
Jej powierzchnia przednia jest lekko wklęsła, natomiast tylna wypukła i zawiera szczątkowe wyrostki. Pierwszy segment jest największy i przypomina kręg, a kolejne stopniowo się zmniejszają.
Kość guziczna stanowi miejsce przyczepu więzadeł i mięśni oraz może uczestniczyć w przenoszeniu ciężaru ciała podczas siedzenia.
Krążki Międzykręgowe i Więzadła
Krążki międzykręgowe są strukturami włóknisto-chrzęstnymi łączącymi trzony kręgów. Składają się z pierścienia włóknistego oraz jądra miażdżystego. Zapewniają amortyzację, umożliwiają ruch i wpływają na wysokość kręgosłupa. Z wiekiem tracą wodę, co zmniejsza ich elastyczność.
Więzadła biegną wzdłuż kręgosłupa, stabilizując go i ograniczając nadmierne ruchy. Więzadło podłużne przednie hamuje nadmierne prostowanie, natomiast więzadło nadkolcowe i karkowe ograniczają zginanie. W kanale kręgowym więzadło podłużne tylne i więzadła żółte zapewniają dodatkowe wsparcie i sprężystość.
Czas na szybką powtórkę! Zobacz notatki o Anatomii Kręgosłupa tutaj.
Czas na szybką powtórkę! Zobacz notatki o Anatomii Kręgosłupa tutaj.
Gotowy na sprawdzenie swojej wiedzy?
Poniższe gry pomogą Ci przetestować zrozumienie materiału i rozwinąć umiejętności.
Bibliografia
Bibliografia
Gray, H. (1918). Anatomy of the human body (W. H. Lewis, Ed.; 20th ed.). Lea & Febiger.
J. Gordon Betts, Kelly A. Young, James A. Wise, Eddie Johnson, Brandon Poe, Dean H. Kruse, Oksana Korol, Jody E. Johnson, Mark Womble, Peter DeSaix. (2013, April 25). Anatomy and Physiology. OpenStax. https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/7-3-the-vertebral-column.
Na podstawie książki OpenStax, Anatomy and Physiology (2013), na licencji CC BY 4.0.
Dostęp bezpłatny na stronie https://openstax.org/books/anatomy-and-physiology/pages/1-introduction.
Treść parafrazowana; dokonano zmian.
Sobotta, J. (1914). Atlas and text-book of human anatomy (J. P. McMurrich, Ed.; W. H. Thomas, Trans.). W.B. Saunders Company.
Źródło Obrazów
Źródło Obrazów
Zdjęcia wykorzystane w tym przewodniku i grach pochodzą z następującego źródła:
Sobotta, J. (1914). Atlas and text-book of human anatomy (J. P. McMurrich, Ed.; W. H. Thomas, Trans.). W.B. Saunders Company.
Google Sites
Report abuse